<?xml-model href="file:/home/aboy/Documents/xml/e-Zograf/schema/tei_ms_repertorium.rnc" type="application/relax-ng-compact-syntax"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="Zogr_0116" xml:lang="bg" type="slav-desc">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Сборник от третата чевърт на XIV век, Зогр. 116</title>
                <respStmt>
                    <name xml:id="AB">Андрей Бояджиев</name>
                    <resp>Представяне в XML формат</resp>
                </respStmt>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher>Софийски университет „Св. Климент Охридски“</publisher>
                <publisher>Зографска Света обител</publisher>
                <pubPlace>София</pubPlace>
                <date when="2021-11-01">01.11.2021</date>
                <idno type="Zogr-Slav-Desc">Zogr_0116</idno>
                <availability status="free" default="false">
                    <p>The intellectual content of this file is copyrighted by the creators under a
                            <ref target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/">Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0
                            International License</ref>. All reuse or distribution of this work must
                        contain somewhere a link back to the URL <ref target="http://slav.uni-sofia.bg/zograf/">http://slav.uni-sofia.bg/zograf/</ref>
                    </p>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p>Публикувани каталози и de visu.</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <profileDesc>
            <langUsage>
                <language ident="bg">Bulgarian</language>
                <language ident="cu">Old Bulgarian</language>
            </langUsage>
            <textClass>
                <keywords scheme="Zograf" xml:lang="bg">
                    <term>Поучения</term>
                    <term>Слова, похвални</term>
                    <term>Исак Сирин</term>
                    <term>Исихий Ерусалимски</term>
                    <term>Симеон Нови Богослов</term>
                     <term>Теодор Едески</term>
                </keywords>
            </textClass>
        </profileDesc>
        <revisionDesc>
            <change who="#AB" when="2022-10-21">Промяна на стойностите на езиците от bul в bg и от chu в cu съгласно IANA: https://www.iana.org/assignments/language-subtag-registry/language-subtag-registry</change>
            <change who="#AB" when="2022-10-21">Промени в характеристиката на scriptNote и langNote елементите</change>
            <change who="#atb" when="2021-11-01">Конвертиране в XML.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <msDesc>
                <msIdentifier>
                    <msName type="general">Слова поучителни</msName>
                    <country>Гърция</country>
                    <geogName>Света гора, Атон</geogName>
                    <repository>Зографска Света обител</repository>
                    <idno type="shelfmark">Зогр. 116</idno>
                    <idno type="catalogue">116</idno>
                    <note>
                        <ref type="bibl" target="#Райков1994">Райков и др. 1994</ref>
                    </note>
<!--
                    <altIdentifier type="former">
                        <idno type="catalogue">171</idno>
                        <note place="in">
                            <ref type="bibl" target="#Ильинский1908">Ильинский 1908</ref>
                        </note>
                    </altIdentifier>
                    -->
                    <altIdentifier type="former">
                        <idno type="shelfmark">III.д.3</idno>
                        <note place="in">
                            <ref type="bibl" target="#Райков1994">Райков и др. 1994</ref>
                        </note>
                    </altIdentifier>
                    <altIdentifier type="former">
                        <idno type="shelfmark">II.е.3</idno>
                        <!--
                        <note place="in">
                            <ref type="bibl" target="#Райков1994">Райков и др. 1994</ref>
                        </note>
                        -->
                    </altIdentifier>
                </msIdentifier>
                <physDesc>
                    <objectDesc form="codex">
                        <supportDesc material="paper">
                            <support>
                                <material>Плътна, грапава и тъмна</material>
                                <watermark>
                                    <motif xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" facs="https://memoryofpaper.eu/mosin/mosin.php?wmid=4374">Круша с две листа</motif> подобен <ref type="bibl" target="#Mošin1957">Mošin, Traljić 1957</ref>
                                    <num>4374</num>
                                    <date type="watermark" when="1370">1370</date>
                                </watermark>
                            </support>
                            <extent>
                                <measure unit="folia">349</measure>
                                <dimensions unit="mm" type="folia">
                                    <height>210</height>
                                    <width>140</width>
                                </dimensions>
                            </extent>
                            <condition>Липсват листове: между 6 и 7: краят на предисловието и началото на съдържанието</condition>
                        </supportDesc>
                        <layoutDesc>
                            <layout writtenLines="29" columns="1"/>
                        </layoutDesc>
                    </objectDesc>
                    <decoDesc>
                        <decoNote type="headpieces">
                            <locus>2r</locus>Малка геометрична заставка с растителни елементи</decoNote>
                        <decoNote type="initials">Червени растително-геометрични инициали</decoNote>
                    </decoDesc>
                    <bindingDesc>
                        <p>Нова, библиотечна</p>
                    </bindingDesc>
                    <additions>
                        <list>
                            <item>
                                <locus>1v</locus>Бележка на писача, Меркурий Мерулски: <quote xml:lang="cu">Спасѝ г(с)ди и҆ поми́лꙋй трꙋди́вшаго сѧ пи́щꙋши кни́гꙋ сїю. поне́же сподо́би сѧ прочести а҆́ще и҆ не всю. но и҆  за сїе бл҃года́рствꙋю. мона́хъ меркꙋри<supplied>и</supplied> мерꙋлскый</quote>
                            </item>
                            <item>
                                <locus>266r</locus>Бележка на писача, Меркурий Мерулски, за завършването на книгата с червенослов: <quote xml:lang="cu">х҃с за(ч)ло и кон꙽ць томꙋ слав и бл҃годарениѥ вь вѣки вѣкомь, <seg xml:lang="grc">αμιν</seg>
                                    <note>Думата написана на гръцки</note>:- и҆моущаго си̏ю к꙽нигоу҆ и҆ пи(с)вша(г) х(с)е сп҃се сп҃си <sic>амїинь҆</sic>
                                </quote>
                            </item>
                            <item>
                                <locus>1r</locus>Късна бележка: <quote xml:lang="cu">Сп҃ слава ди́вномꙋ б҃ꙋ и҆ славимомꙋ сп(с)и г҃и правосла́вныѥ цр҃е и҆ люди и҆же тебѣ слꙋщещее· Слава тебѣ г(с)и слава тебѣ тако чꙋ(д)на соу́(т) дѣла твоꙗ и҆ незчьтенѣи соу(д)ни твоеѥ ѥго хощеши мл҃ꙋеши а҆ его(ж) не хощеши ѿрѣеши кто̏ и҆зре(ч)ть чюде(с) твои(х) <lb/>Книга исака сирина Всака си́<gap/> творче́ мо́и <gap/> и҆ съз(д)ате<gap/>
                                </quote>
                            </item>
                            <item>
                                <locus>1v</locus>Късна бележка за даването на книгата в келията на св. Кирик: <quote xml:lang="cu">Сїа̀ ст҃а и҆ дш҃еполь́зна кни́га е҆сть ст҃го монасти́ра зограф꙽ и҆же и҆ дадѡ(х) вь келї́ю ст҃го кѵ̈́рика блы́зꙋ ст҃ы(х) а҆п(с)ль да бꙋде(т) вь прочита́нїе бра́тїа(м) живꙋ́щи(м) тамѡ. и҆ ни́кто о҆бла(с) да не и҆ма(т) ѿнести на и҆́но мѣсто кромѣ бра́тꙋ проси (...) омꙋ вь прочита́нїе и҆ пакы̀ да при<supplied>несе(т)</supplied> а҆ще ли кто по свои(х) да не бꙋде(т) прощ<supplied>енъ</supplied>
                                    <gap quantity="10" unit="char"/>ирь да и та(ж) о҆бласть : – <lb/>
                                    <gap quantity="10" unit="char"/>и҆ а҆зь кѵ́ри(л) пи(с) <lb/> <gap quantity="10" unit="char"/> на(ш) іѵ҃ х҃а</quote>
                            </item>
                        </list>
                    </additions>
                </physDesc>
                <scribeDesc xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0">
                    <scribe n="А">
                        <name xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">Меркурий Мерулски</name>
                        <scriptDesc xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" script="Cyrs" type="semi-uncial">
                            <scriptNote script="Cyrs" style="semiuncial">Полуустав, дребен, правилен</scriptNote>
                        </scriptDesc>
                        <scribeLang>
                            <langNote key="orthography" type="summary">Сръбска редакция</langNote>
                        </scribeLang>
                    </scribe>
                </scribeDesc>
                <msContents>
                    <summary>Съдържа творби на <rs type="person" ref="#isaac_syrus">Исак Сирин</rs>, <rs type="person" ref="#hesychius_hierosolymitanus">Исихий Ерусалимски</rs>, <rs type="person" ref="#symeon_novus_theologus">Симеон Нови Богослов</rs> и <rs type="person" ref="#theodorus_edessenus">Теодор Едески</rs>.</summary>
                   
                    <msItemStruct xml:id="ACD1">
                        <locus n="1">2r–6v</locus>
                        <title>Предисловие към сборника</title>
                        <note place="inline">Краят липсва</note>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Ѡ мльчанїи и҆ безьмльвы̏ и҆ житїи тихомь҆, ѥ҆́же сьставлꙗти се могоущоу прѣж(д)е всего ѿ ѻ҆шаꙗниꙗ ѥзыка и кротости ср҃ца, вь нѥм꙽же и҆ мала<note>Написано над реда</note> похвала ꙗ҆́коже ѿ простьчьскы(х) оу҆́стьнь приносима̏ прп(д)бномоу ѡ҆ц҃оу исаакоу су̏роу ѥ҆моуже къ кон꙽цоу и сказ҆  бгоносыхь҆  ѥ̈го словесь̆ь·:–</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Велика̏ сьгрѣшениꙗ҆ и҆ ѿноудь злоцѣл꙽на</incipit>
                            <tei:explicit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" defective="true" xml:lang="cu">и помысль дв҃рьника поставлꙗѥть ѥ҆́же сьблю̀дати се(б)</tei:explicit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                   
                    <msItemStruct xml:id="ACD2">
                        <locus n="2">6r–8v</locus>
                        <title>Съдържание на сборника</title>
                        <note place="inline">Началото липсва. Започва от средата на описанието на 25 глава. Последната глава е 91. Текстът завършва с червенослов в долното поле: <quote xml:lang="cu">коньць҆ прѣдислоꙗмь҆:–</quote>
                        </note>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu" defective="true">т꙽ствѣ таинамь скрьвен꙽номь в нѥи҆, и҆ колико разньствоуѥть҆ разоумь мира сего вь ѡбрѣзѣ(х) свои(х) простоти вѣрѝ:</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                 
                    <msItemStruct xml:id="ACD3">
                        <locus n="3">9r–14r</locus>
                        <title>Заглавие на целия сборник и Слово 1: За отричането от света и за монашеския живот</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Иже вь ст҃ыхь ѡц҃а нашего исаака сурїанина, постника и ѡш꙽льника, бывшаго єп(с)ппа х(с)олюбиваго гра(д) ниневиѥ҆. словеса постнич꙽ска напи(с)ан꙽на оубо ѿ нѥго своимь ѥзыко́мь, сказан꙽на же ѿ прѣпо(д)бныхь ѿц҃ь нашихь а҆вви патрикиꙗ҆ и авви авраамиꙗ любопрѣмоудрьць и҆ без꙽мльвникь, и҆же вь лаврѣ безмльв꙽ствовавшихь вь сты(х) ѡц҃а нашего савы, ѻ ѿре(ч)енїи иночь(с)цѣмь жити̏:–</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Страхь бж҃їи начело ѥ(с) добродѣтели</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                
                    <msItemStruct xml:id="ACD4">
                        <locus n="4">14v–20r</locus>
                        <title>Слово 2: За благодарността към Бога</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">ѻ бл҃годарѥнїи бж҃и, вь нѥмже и пооучениѥ ѡ҆̀главлѥно. Сло(в), в҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Бл҃годарениѥ҆ приѥмлющаго, подвиже́ть дающаго</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                 
                    <msItemStruct xml:id="ACD5">
                        <locus n="5">20r–21r</locus>
                        <title>Слово 3: За това, че душата достига до познанието за Божията премъдрост и Божиите твари без труд</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">тогожде, ꙗко бестроуд꙽но вьходить дш҃а кь смотрѥнию прѣмоудрости бж҃ие и твареи ѥго, аще оумльк꙽неть ѿ мира и҆ печалеи житѣискы(х), тогда бо можеть разоумѣти ѥ(с)ство своѥ и ихже имать вьнꙋтрьюдоу скрьвенны(х) скрвоищь. Сло(в). г҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Егда не вьнидоуть извьнь печали житѣискыѥ на дш҃оу нь прѣбывать на ѥ(с)ствѣ своѥмь</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
              
                    <msItemStruct xml:id="ACD6">
                        <locus n="6">21v–25r</locus>
                        <title>Слово 4: За душата, за страстите и за чистотата на ума, във въпроси и отговори</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">ѻ вьпросѣ(х) и ѿвѣтѣ(х). Сло(в), д҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Вьпро(с). Что ѥ(с) єст꙽вно оуставлѥние дш҃е, и что ѥ(с) прѣзьѥ(с)твьно</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
              
                    <msItemStruct xml:id="ACD7">
                        <locus n="7">25v–29r</locus>
                        <title>Слово 5: За чувствата, а също и за изкушенията</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">тогож(д), ѡ чюв꙽ствахь. Сло(в), е҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Чюв꙽ства цѣломоудьнаа и сьбран꙽на̏ сьмирѥниѥ раж(д)ають дш҃и</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
             
                    <msItemStruct xml:id="ACD8">
                        <locus n="8">29r–30v</locus>
                        <title>Слово 6: За милосърдието на Господ и за изкушенията</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е ѡ бл҃гооутробїи вл(д)ч꙽нѣмь, ѥгоже ра(д) ѿ высоты величьства своѥго кь <sic>кь</sic> немощи чл(с)кои сьниде.  Сло(в), ѕ҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">И пакы г҃ь нашь по ѡбразꙋ мл(с)ти своѥе промышлѥниѥ сьтворь</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
             
                    <msItemStruct xml:id="ACD9">
                        <locus n="9">30v–33v</locus>
                        <title>Слово 7: За греховете произволни и непроизволни</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е ѡ грѣсѣ(х) волны(х) и невоны(х), и иже ѿ нѣкоѥго слоучаꙗ бывающи(х). Сло(в), з҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Ѥсть грѣхь ѿ немощи бывающь вь н꙽же неволѥю чл҃кь привлачит꙽ се</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                      
                    <msItemStruct xml:id="ACD10">
                            <locus n="10">33v–38v</locus>
                            <title>Слово 8: За предпазването от хора нерадиви</title>
                            <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                                <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е ѡ хранѥнии и блюдении ѥже ѿ славы и лѣниви̏хь, и ако ѿ приближениꙗ и(х) цр(с)твꙋѥть на чл҃вцѣ слабость и лѣность, и исплънꙗѥт се ѿ всакоѥ стр(с)ти неч(с)тиѥ. и ѿ ѥже сьхранити себе ѿ приближениꙗ юнѣоши(х), да не ѡслврьнит се оумь вь блоудныихь помыслѣхь: Слово, и҃:–</head>
                                <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Вьзбранꙗѥи оуста своꙗ ѿ гл҃аниꙗ, храни(т) ср(д)це своѥ ѿ стр(с)теи</incipit>
                            </sampleText>
                        </msItemStruct>
                  
                    <msItemStruct xml:id="ACD11">
                        <locus n="11">38v–41r</locus>
                        <title>Слово 9: За чина и устава</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е ѡ чиноу новоначелны(м) и оуставѣ, и неприкладнѣихь тѣмь. Слѡво ѳ҃:–</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Сьи̏ ѥ(с) чинь҆ цѣломоудрь҆. и҆ бв҃и лю҆б꙽знь</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                    <msItemStruct xml:id="ACD12">
                        <locus n="12">41r–42r</locus>
                        <title>Слово 10: Повест за светите мъже, техните преподобни изречения и чудното им житие</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е повѣсть ст҃ьхь моужїи и словеса прп(д)бнаꙗ же ѿ ни(х) слыша(х) и ѡ дивно(м) тѣмь прѣбыванїи:  Слов<supplied>o, і҃</supplied>
                            </head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Вь ѥ҆динь ѿ дн҃еи҆ и҆́дохьꙿ вь кѥл꙽лию҆ нѣкоѥго бра(т) ст҃а</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                    <msItemStruct xml:id="ACD13">
                        <locus n="13">42r–43r</locus>
                        <title>Слово 11: За вехтия старец</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е повѣсть ѡ ветхо́ сТарци. Сло(в) аі҃̀. </head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Дроўгоици пакы идохь̆ кь нѣкоѥмоу ветхомоу стар꙽цоу</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                    <msItemStruct xml:id="ACD14">
                        <locus n="14">43v–44r</locus>
                        <title>Слово 12: За другия старец</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е повѣсть ѡ҆ дроугомь старци.  Сло(в) ві҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Идо́хь҆ нѣког(д)а вь келию҆ нѣкоѥго ѿ ѻц҃ьь, не ѿврьзаше же сьи̏ ст҃ы̏ комоу често́</incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                    <msItemStruct xml:id="ACD15">
                        <locus n="15">44r–</locus>
                        <title>Слово 13: За въпроса на един брат</title>
                        <sampleText xmlns="http://www.ilit.bas.bg/repertorium/ns/3.0" xml:lang="cu">
                            <head xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Тогож(д)е. ѡ оукоренїи брата· Сло(в) гі҃.</head>
                            <incipit xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="cu">Оукорѥнь бы(с) нѣго(д)а нѣки̏ брать ꙗ҆ко не сьтворь҆ мл(с)тыню҆ </incipit>
                        </sampleText>
                    </msItemStruct>
                </msContents>
                <history>
                    <origin>
                        <origDate notBefore="1350" notAfter="1375">14. век, трета четвърт</origDate>
                    </origin>
                </history>
                <additional>
                    <listBibl>
                        <bibl>
                            <ref type="bibl" target="#Райков1994">Райков и др. 1994</ref>: 82, № 116, табл. 118, л. 1v–2r
                        </bibl>
                        <!--
                        <bibl>
                            <ref type="bibl" target="#Ильинский1908">Ильинский 1908</ref>
                        </bibl>
                        -->
                    </listBibl>
                </additional>
            </msDesc>
        </body>
    </text>
</TEI>